Freelance olarak müşterilerime birçok web/windows projesi yaptım,müşterilerle nasıl bir kontrat yapılmasını gerektiğini maalesef yaşayarak tecrübe ettim ve freelance olarak çalışmak isteyen arkadaşlarla bu tecrübelerimi paylaşmak istedim.

Öncelikle bu proje süreçlerinde yaşadığım kendimden/müşteriden kaynaklı sorunları anlatmak istiyorum, hangi sorunlarla karşılaşabileceğiniz konusunda size ışık tutacaktır.

Yaptığım ilk işte, tanıdık olduğundan hiçbir sözleşme yapmadım(SORUN 1). Müşteriden "X fiyata böyle bir site yaparmısın" diye sorduğunda "evet,mümkün" dedim(SORUN 2). Yapılacaklar listesi oluşturmadan, proje süresini konuşmadan, kısacası konuşulacak herşey bitmeden kesinlikle fiyat konuşmamanız gerekmektedir, hem müşterinin ürkmesine neden olabiliyor, hem de işin kalitesi düşüyor. Nihayetinde anlaştık X liraya ama projenin bitimi uzun sürdü, hiç karlı çıkmadım ama pek üzül(e)medim, tecrübe edinmiştim.!

İkinci işte(projede), "tecrübeliyim, sorun çıkmayacak bu sefer" diyerek müşteriyle her konuda uzlaştıktan sonra hemen bir sözleşme hazırladım. Şimdilik sorun yok gözüküyor ama maalesef yine var, bu sefer de sözleşme de yapılacak işi çok detaylı yazmadığım için, müşteri "biz şunu şunu böyle istemiştik" dedi(SORUN 3) ve mecbur istediği gibi yapmak zorunda kaldım, fazla üstele(ye)medim çünkü hata bendeydi, sözleşmede yapılacak olan herşeyi detaylı bir şekilde yazmamıştım  ama pek üzül(e)medim, tecrübe edinmiştim.!

Üçüncü veya dördüncü işimde (tam hatırlayamadım), paranın 25%'ini proje başlangıcında aldım(SORUN 4) ve sözleşmeyi imzalayıp/imzalatıp projeyi yapmaya başladım. Aradan 3 hafta geçti ve projeyi yarılamışken müşteri "maddi durumlarım xxx,yyy,.. nedenlerinden dolayı çok kötü, ödeme yapamayacağım, projeyi  şimdilik durduralım/iptal edelim.." dedi ve 3 haftalık uğraşa karşılık toplam ücretin sadece %25ini almış oldum ki tahmin edeceğiniz üzere yine zarardaydım ama pek üzül(e)medim, tecrübe edinmiştim.!

Sonraki yaptığım işlerde ufak tefek sıkıntılar(Müşterinin ödemeyi posta yoluyla yapmak istemesi gibi ufak sorunlar) dışında önemli bir sorunla karşılaşmadım(evet evett, sonunda başardım.!!).

  Kontrata eklenmesi gereken bazı maddeler :
 - İlk ödeme ve son ödeme tarihleri, (Almanız gereken toplam miktarın %50sini işin başında almanız önerilir.Aynı zamanda bu, müşterinin işe olan ciddiyetinin göstergesidir)
 - Yapılması gereken işin tüm detayları,
 - Detaylı müşteri bilgileri,
 - Başlangıç ve bitiş tarihleri,
 - Yaptığınız projenin haklarının kime ait olduğunun bilgisi ("Müşteriniz projeyi başkasına satabilirmi?" veya "siz başka bir müşteriye aynı projeyi satabilirmisiniz?" sorularının cevapları olmalı)

İmzalar atılıp, sözleşmenin de bir kopyasını müşteriye verdikten sonra artık sözleşmede yazılan herşeyden sorumlu olduğunuz gibi yazılmayan şeylerden de sorumlu değilsiniz..

ÖRNEK KONTRAT : Ornek_Kontrat.pdf (68,60 kb) (ingilizce hazırlanmış güzel bir kontrat)


Sonuç olarak, "hata yapa yapa öğrenilir" felsefesi ile olaya yaklaşmak herzaman mantıklı olmuyor (Tecrübeyle sabittir.!). Mümkün olduğunca başkalarının tecrübelerinden de yararlanıp en az sorunla işi bitirmek gerekiyor.

Sorunsuz işler bitirmeniz dileğiyle..